Áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC: checklist chuyển đổi hệ thống kế toán và báo cáo tài chính

1. Tổng quan về Thông tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Văn bản hướng dẫn các nội dung về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính. Việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp vẫn thực hiện theo quy định riêng của pháp luật về thuế.

2. Đối tượng chịu ảnh hưởng

Doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trước đây lập sổ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Doanh nghiệp có nhiều đơn vị phụ thuộc, chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh.

Doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch.

Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán cần cập nhật hệ thống tài khoản, mẫu biểu và báo cáo.

Doanh nghiệp lập báo cáo tài chính phục vụ kiểm toán, vay vốn, quyết toán thuế hoặc báo cáo tập đoàn.

3. Những thay đổi quan trọng cần lưu ý

Doanh nghiệp cần chuyển đổi hệ thống tài khoản kế toán, bao gồm tài khoản theo hệ thống cũ, tài khoản chi tiết tự mở, tài khoản phục vụ quản trị nội bộ và tài khoản có số dư dài hạn.

Mẫu báo cáo tài chính và cách trình bày thông tin cần được cập nhật trên phần mềm kế toán và hồ sơ lập báo cáo.

Chính sách kế toán và quy chế hạch toán nội bộ cần được rà soát, bao gồm doanh thu, chi phí, khấu hao, phân bổ, hàng tồn kho, chênh lệch tỷ giá, giao dịch nội bộ và dự phòng.

Chứng từ, sổ kế toán và quy trình phê duyệt cần phù hợp với Luật Kế toán, phản ánh đầy đủ, trung thực và có khả năng kiểm tra, đối chiếu.

Doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch cần xác định chính xác năm tài chính đầu tiên phải áp dụng Thông tư 99.

4. Việc doanh nghiệp cần thực hiện

Xác định kỳ kế toán đầu tiên áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Tải và lưu bản chính thức của Thông tư 99 vào thư mục pháp lý nội bộ.

Lập bảng mapping tài khoản cũ và tài khoản mới.

Đối chiếu số dư tài khoản tại thời điểm chuyển đổi.

Cập nhật mẫu báo cáo tài chính trên phần mềm kế toán.

Rà soát chính sách kế toán, quy chế hạch toán và biểu mẫu chứng từ.

Trao đổi sớm với đơn vị kiểm toán độc lập về số liệu so sánh và thuyết minh trong năm đầu áp dụng.

5. Checklist dành cho kế toán trưởng

Xác định chính xác năm tài chính đầu tiên phải áp dụng Thông tư 99.

Lập bảng mapping tài khoản cũ và tài khoản mới, kèm người phụ trách và trạng thái hoàn thành.

Đối chiếu số dư đầu kỳ, sổ cái và bảng cân đối phát sinh tại thời điểm chuyển đổi.

Kiểm tra mẫu báo cáo tài chính năm, báo cáo giữa niên độ nếu có và thuyết minh báo cáo tài chính.

Rà soát chính sách ghi nhận doanh thu, phân loại chi phí, khấu hao, hàng tồn kho, tỷ giá và dự phòng.

Kiểm tra phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập xuất kho, bảng lương, biên bản đối chiếu công nợ và quy trình ký duyệt.

Đào tạo kế toán viên và người phê duyệt chứng từ về thay đổi liên quan.

6. Checklist dành cho ban giám đốc

Yêu cầu phòng kế toán báo cáo thời điểm áp dụng Thông tư 99 của doanh nghiệp.

Kiểm tra phần mềm kế toán đã được cập nhật theo chế độ kế toán mới hay chưa.

Đánh giá các thay đổi có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận, vốn chủ sở hữu, chỉ tiêu vay ngân hàng hoặc báo cáo tập đoàn.

Chỉ đạo các bộ phận mua hàng, bán hàng, kho, nhân sự phối hợp cập nhật biểu mẫu chứng từ.

Phê duyệt quy chế hạch toán kế toán hoặc phụ lục sửa đổi nếu cần.

Làm việc sớm với kiểm toán độc lập khi doanh nghiệp có yêu cầu kiểm toán báo cáo tài chính.

7. Rủi ro thuế, kế toán và kiểm toán

Rủi ro kế toán phát sinh khi chuyển đổi sai số dư tài khoản đầu kỳ, phân loại sai tài sản, nợ phải trả, doanh thu hoặc chi phí, hoặc phần mềm kế toán chưa cập nhật đúng mẫu báo cáo.

Rủi ro kiểm toán phát sinh khi doanh nghiệp không có bảng mapping tài khoản, không có hồ sơ giải trình việc chuyển đổi hoặc số liệu so sánh giữa năm trước và năm áp dụng mới không nhất quán.

Rủi ro thuế có thể phát sinh gián tiếp nếu dữ liệu kế toán sau chuyển đổi không khớp với hóa đơn điện tử, tờ khai thuế, hồ sơ chi phí hoặc báo cáo quản trị dùng để giải trình với cơ quan thuế.

8. Khuyến nghị của IVC

IVC khuyến nghị doanh nghiệp chuẩn bị một hồ sơ chuyển đổi chế độ kế toán gồm bản chính thức Thông tư 99, biên bản xác định thời điểm áp dụng, bảng mapping tài khoản, bảng đối chiếu số dư trước và sau chuyển đổi, danh sách biểu mẫu chứng từ và báo cáo tài chính đã cập nhật.

Doanh nghiệp cũng nên lưu biên bản làm việc với đơn vị cung cấp phần mềm kế toán, biên bản trao đổi với kiểm toán độc lập và thuyết minh các thay đổi trọng yếu ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.

9. Lưu ý khi áp dụng

Nội dung trên có tính chất tham khảo chung. Khi áp dụng, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn Thông tư 99/2025/TT-BTC, hồ sơ thực tế, đặc thù ngành nghề và yêu cầu của kiểm toán, ngân hàng, công ty mẹ hoặc cơ quan quản lý liên quan.