Thông tư 20/2026/TT-BTC: chi phí được trừ và thời điểm ghi nhận doanh thu tính thuế TNDN

1. Tổng quan về Thông tư 20/2026/TT-BTC

Thông tư 20/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 12/03/2026, có hiệu lực từ ngày 12/03/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Trọng tâm doanh nghiệp cần quan tâm là hồ sơ chứng minh chi phí được trừ, điều kiện thanh toán, hồ sơ nội bộ và thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN đối với một số hoạt động đặc thù.

2. Đối tượng chịu ảnh hưởng

Doanh nghiệp đang quyết toán thuế TNDN kỳ tính thuế năm 2025 trở đi.

Kế toán trưởng, phụ trách thuế, kiểm soát nội bộ và bộ phận tài chính.

Ban giám đốc cần đánh giá rủi ro bị loại chi phí, truy thu thuế, tiền chậm nộp và xử phạt.

Doanh nghiệp xây dựng, lắp đặt, xuất khẩu, vận tải hàng không, cung cấp điện nước hoặc giao dịch dài kỳ.

Doanh nghiệp có chi phí đào tạo, tài trợ, nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số, thuê tài sản cá nhân hoặc khoản chi do người lao động thanh toán hộ.

3. Những thay đổi quan trọng cần lưu ý

Hồ sơ của khoản chi được trừ được quy định cụ thể hơn. Doanh nghiệp không chỉ cần hóa đơn mà còn cần hợp đồng, chứng từ thanh toán, quyết định, biên bản, báo cáo hoặc hồ sơ chứng minh mục đích kinh doanh tùy từng khoản chi.

Một số khoản chi đặc thù cần hồ sơ riêng, như đào tạo nghề, tài trợ, tổn thất do thiên tai, chi phí chưa tương ứng với doanh thu, khoản chi do người lao động thanh toán hộ và thuê tài sản của cá nhân.

Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN được hướng dẫn rõ hơn cho hàng hóa xuất khẩu, vận tải hàng không, xây dựng lắp đặt, cung cấp điện nước và một số giao dịch của doanh nghiệp nước ngoài.

Quy định chuyển tiếp có ý nghĩa quan trọng khi quyết toán thuế năm 2025, đặc biệt với khoản chi phát sinh trước ngày Thông tư có hiệu lực.

4. Việc doanh nghiệp cần thực hiện

Rà soát toàn bộ chi phí được trừ theo bản chất giao dịch, không chỉ theo tài khoản kế toán.

Phân loại khoản chi có hóa đơn đầy đủ nhưng còn thiếu hồ sơ hợp đồng, quyết định, biên bản nghiệm thu, báo cáo hoặc chứng từ thanh toán.

Cập nhật quy chế tài chính, quy trình thanh toán, quy định tạm ứng và hoàn ứng.

Đối chiếu doanh thu kế toán với doanh thu tính thuế, đặc biệt đối với xây dựng, xuất khẩu, dịch vụ dài kỳ và cung cấp điện nước.

Lập bảng chênh lệch giữa kế toán và thuế trước khi khóa sổ quyết toán.

5. Checklist dành cho kế toán

Tải và lưu bản chính thức Thông tư 20/2026/TT-BTC vào thư mục pháp lý nội bộ.

Cập nhật checklist chi phí được trừ theo từng nhóm chi phí đặc thù.

Rà soát các khoản chi từ 05 triệu đồng trở lên về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Kiểm tra khoản người lao động thanh toán hộ và chứng từ doanh nghiệp hoàn trả.

Rà soát chi phí đào tạo, tài trợ, nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số và thuê tài sản cá nhân.

Đối chiếu thời điểm nghiệm thu, bàn giao, hoàn thành dịch vụ với doanh thu tính thuế.

Lưu đầy đủ hợp đồng, phụ lục, biên bản, quyết định, báo cáo và chứng từ thanh toán.

6. Checklist dành cho ban giám đốc

Phê duyệt cập nhật quy chế tài chính, quy trình thanh toán và quy định tạm ứng, hoàn ứng.

Yêu cầu các phòng ban cung cấp hồ sơ đầy đủ cho kế toán trước khi quyết toán thuế.

Rà soát các khoản chi lớn, chi bất thường hoặc chi chưa tạo doanh thu.

Kiểm soát việc ghi nhận doanh thu các hợp đồng xây dựng, xuất khẩu, dịch vụ dài kỳ.

Đánh giá rủi ro thuế TNDN trước khi nộp hồ sơ quyết toán.

7. Rủi ro thuế, kế toán và kiểm toán

Rủi ro thuế phát sinh khi chi phí có hóa đơn nhưng thiếu hồ sơ chứng minh tính hợp lý, thiếu chứng từ thanh toán hoặc không phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh. Khoản chi có thể bị loại khi quyết toán thuế TNDN.

Rủi ro kế toán phát sinh khi doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế không được đối chiếu theo đúng thời điểm, nhất là với nghiệm thu xây dựng, hàng xuất khẩu, dịch vụ dài kỳ hoặc điện nước.

Rủi ro kiểm toán phát sinh khi doanh nghiệp không có hồ sơ giải trình cho khoản chi có rủi ro cao, dẫn đến tăng thủ tục kiểm toán, điều chỉnh số liệu hoặc thuyết minh bổ sung.

8. Khuyến nghị của IVC

IVC khuyến nghị doanh nghiệp lập tax file riêng cho các khoản chi có rủi ro cao. Mỗi khoản chi nên có bộ hồ sơ gồm hợp đồng, phụ lục, hóa đơn, chứng từ thanh toán, biên bản nghiệm thu hoặc bàn giao, quyết định phê duyệt, báo cáo kết quả thực hiện và tài liệu giải trình.

Đối với doanh nghiệp xây dựng, xuất khẩu, vận tải, cung cấp dịch vụ dài kỳ hoặc điện nước, cần kiểm tra kỹ thời điểm xác định doanh thu tính thuế để tránh ghi nhận sai kỳ và phát sinh truy thu.

9. Lưu ý khi áp dụng

Nội dung trên có tính chất tham khảo. Khi áp dụng, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn Thông tư 20/2026/TT-BTC, Luật Thuế TNDN, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, hồ sơ thực tế và hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý.